Λίθοι και Μύθοι - Katerina K Jewelry

Περίδοτο

Δήμητρα Κλωναρίδου — Fri, 30 Jun 2023 11:23:58 +0000

Το περίδοτο, με το έντονο πράσινο χρώμα του ελαιόλαδου, πήρε το όνομά του από την περσική λέξη “faridat” που σημαίνει “πολύτιμος λίθος”. Πρόκειται για μία ποικιλία του ορυκτού ολιβίνη υψηλής ποιότητας , με μορφή διαφανής.

Είναι από τους ελάχιστους λίθους που εμφανίζεται σταθερά σε ένα μόνο χρώμα, ωστόσο η ένταση και η ακριβής απόχρωση του, επηρεάζεται από το ποσοστό σιδήρου μέσα στην κρυσταλλική δομή, όσο μεγαλύτερο τόσο πιο έντονο το χρώμα του. Οι καθαρά πράσινες πέτρες είναι εξαιρετικά σπάνιες ενώ συνήθως τα περίδοτα βρίσκονται σε κιτρινοπράσινες αποχρώσεις. Όσο πιο έντονη η απόχρωση τόσο καλύτερη η ποιότητα. Οι πέτρες με το καλύτερο χρώμα συνήθως προέρχονται από τη Βιρμανία και το Πακιστάν.

Από την αρχαιότητα ήταν μία από τις πιο διαδεδομένες πέτρες στην κατασκευή κοσμημάτων -και συνεχίζει να είναι μέχρι και σήμερα. Με την Αίγυπτο να εξορύσσει τη μεγαλύτερη ποσότητα περίδοτου από το νησί Ζεμπιργκέτ στην Ερυθρά Θάλασσα για πολλούς αιώνες δικαίως έχει χαρακτηριστεί ως ο εθνικός λίθος της Αιγύπτου, ενώ οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι αποκαλούν το περίδοτο “το στολίδι του Ήλιου”.

Στην αρχαία Ρώμη το ονόμαζαν “Σμαράγδι της νύχτας” ενώ οι αρχαίοι Έλληνες “Τοπάζιο”, παρ’ όλα αυτά δεν θα πρέπει να το συγχέουμε με τον ημιπολύτιμο λίθο τοπάζι που γνωρίζουμε σήμερα. Στη Χαβάη το περίδοτο συμβολίζει τα δάκρυα της Πέλε, της θεότητας του Ηφαιστείου και της φωτιάς, που ελέγχει τη ροή της λάβας καθώς ο λίθος “βγαίνει” στην επιφάνεια μέσω των ηφαιστείων.

Ένα από τα πιο γνωστά αρχαία αντικείμενα διακοσμημένα με περίδοτο είναι η λειψανοθήκη των τριών μάγων (Three Holy Kings Shrine) που βρίσκεται στον καθεδρικό ναό της Κολωνίας. Είναι κατασκευασμένη από ξύλο, χρυσό και ασήμι και διακοσμημένη με σμάλτο και περισσότερους από χίλιους πολύτιμους λίθους. Ανάμεσα τους υπάρχει και ένα μαγευτικό περίδοτο 200 καρατίων, το οποίο για αιώνες θεωρείτο ότι ήταν σμαράγδι.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα έργου τέχνης με περίδοτο είναι ο θρόνος του Σουλτάνου Μουράντ Β’, γνωστός και ως Gold Festival Throne, που βρίσκεται στο παλάτι Τοπ Καπί της Κωνσταντινούπολης και είναι κατασκευασμένο από επιχρυσωμένο ξύλο και διακοσμημένο με 957 περίδοτα έντονου πράσινου χρώματος.

Το σετ κοσμημάτων της Αρχιδούκισσας της Αυστρίας Ισαβέλλας είναι περίτεχνα στολισμένο με περίδοτο. Αποτελείται από περιδέραιο, σκουλαρίκια, καρφίτσα και τιάρα, όπου μεγάλα περίδοτα περιβάλλονται από διαμάντια. Το σετ κατασκευάστηκε το 1825 περίπου και έμεινε στην ιδιοκτησία των Αρχιδούκων της Αυστρίας για περισσότερο από έναν αιώνα. Έκτοτε έχει βγει σε δημοπρασία τρεις φορές. Το 2012 τα σκουλαρίκια και η καρφίτσα πωλήθηκαν για 170.000 δολάρια.

Καθώς -όπως αναφέραμε παραπάνω- το συγκεκριμένο ορυκτό ήταν πολύ δημοφιλές στην Αίγυπτο, πλέον θεωρείται βέβαιο ότι η διάσημη συλλογή σμαραγδιών της Κλεοπάτρας, αποτελείτο στην πραγματικότητα από περίδοτα.

Το άρθρο Περίδοτο εμφανίστηκε πρώτα στο Katerina K Jewelry.

Αχάτης

Δήμητρα Κλωναρίδου — Fri, 26 May 2023 12:12:48 +0000

Ο αχάτης ανήκει στην οικογένεια του χαλκηδόνιου (χαλαζίας), συναντάται σχεδόν σε όλα τα χρώματα, η μορφή του είναι αδιαφανή ή ημιδιαφανή και σχηματίζεται κυρίως μέσα σε ηφαιστειακά πετρώματα. Το όνομά του το πήρε από τον Θεόφραστο, ο οποίος ανακάλυψε την πέτρα κατά μήκος της ακτογραμμής του ποταμού Αχάτη (Dirillo) στη Σικελία ,κάπου μεταξύ του 4ου και του 3ου αιώνα π.Χ.
Τα ακανόνιστα σχήματα ή ομόκεντρα κυκλικά νερά που περιέχει τον διαχωρίζουν σε διαφορετικές ποικιλίες. Οι πιο συχνές είναι:
Δενδρίτης ή βρυώδης αχάτης (Dendrite or moss agate). Λέγεται έτσι γιατί περιέχει εγκλείσεις που θυμίζουν φυτικούς σχηματισμούς ή βρύα.
Turritella agate. Ονομάστηκε έτσι από τα έγκλειστα απολιθώματα του όστρακου turritella που περιέχει.
Οφθαλμαχάτης (Eye Agate). Είναι μία ποικιλία αχάτη που σχηματίζει ομόκεντρα κυκλικά νερά κάνοντάς τον να μοιάζει με μάτι ιδίως αν είναι κομμένος σε στρόγγυλο καμπουσόν.
Αχάτης Βραζιλίας (Brazilian Agate). Σε αυτή την ποικιλία, οι στρώσεις των υλικών είναι πολύ έντονα διακριτές δίνοντάς του ένα εσωτερικό τρισδιάστατο εφέ.
Λουλούδι του Αχάτη (Agate flower). Ονομάστηκε έτσι γιατί στην επιφάνειά του δημιουργείται ένα σχήμα από ομόκεντρες καμπυλωτές γραμμές που μοιάζει με λουλούδι. Στην επιφάνεια αυτού του σχήματος υπάρχουν μικροσκοπικά κρυσταλλάκια χαλαζία, τα οποία ιριδίζουν.
Αχάτης της φωτιάς (Fire agate). Ενώ αυτή η ποικιλία βρέθηκε τα τελευταία χρόνια στις νοτιοδυτικές πολιτείες των Η.Π.Α. και στο Μεξικό, έχει εξελιχθεί στην πιο περιζήτητη και πιο ακριβή ποικιλία αχάτη για κατασκευή κοσμημάτων. Στην επιφάνειά του εμφανίζεται ένας εντυπωσιακός ιριδισμός από κόκκινες, χρυσαφί και πράσινες αποχρώσεις. Το φαινόμενο αυτό δημιουργείται από κρυσταλλικές διατάξεις που υπάρχουν κάτω από την επιφάνεια του αχάτη. Οι κρύσταλλοι αυτοί σχηματίζουν επίπεδες πλάκες, μέσα από τις οποίες περνάει το φως, διαθλάται και ιριδίζει. Η καλή ποιότητα του αχάτη της φωτιάς μοιάζει με το -κατά πολύ- ακριβότερο μαύρο οπάλιο.
Μία ακόμη -αρκετά σημαντική- ποικιλία του αχάτη είναι ο όνυχας, ο οποίος έχει κατηγοριοποιηθεί ως ξεχωριστός ημιπολύτιμος λίθος. Ο όνυχας λοιπόν που εξορύσσεται στην περιοχή Μποτσουάνα της Αφρικής ονομάζεται Αχάτης Μποτσουάνα (Botswana Agate).
Ανεξαρτήτως ποικιλίας, είναι ένας λίθος που χρησιμοποιήθηκε πολύ από αρχαίους πολιτισμούς, με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
Η διακοσμητική χρήση του αχάτη ήταν κοινή στην Αρχαία Ελλάδα, σε διάφορα κοσμήματα αλλά και σε σφραγιδόλιθους Ελλήνων πολεμιστών. Ταυτόχρονα ήταν συνδεδεμένος και με την αρχέγονη θεά Νύξ και πίστευαν πως προστατεύει από τα άσχημα όνειρα και τις δυσκολίες στον ύπνο, ενώ τα ευρήματα στο αρχαιολογικό τοπίο της Κνωσού στην Κρήτη, μας δείχνουν την ευρεία χρήση του στον μινωϊκό πολιτισμό.
Στην Ρώμη τον φορούσαν στο αριστερό χέρι ή τον κρεμούσαν στα δέντρα και στις γωνίες των κτημάτων για καλή καρποφορία και ευνοϊκή σοδειά. Φορεμένος όμως γύρω απ’ το λαιμό παρείχε προστασία από λοιμούς κι επιδημίες.
Τα περιδέραια με χάντρες από γυαλισμένο αχάτη χρονολογούνται από την 3η χιλιετία π.Χ. στον πολιτισμό της Κοιλάδας του Ινδού. Επίσης λόγω της σκληρότητας και της αντοχής του, έχει χρησιμοποιηθεί για αιώνες για την κατασκευή εργαλείων γυαλίσματος δερμάτων, μαχαιριών, μελανοδοχείων και σφραγίδων.
Διαδεδομένος ως ημιπολύτιμος λίθος λόγω των ιδιαίτερων χρωμάτων του και σχηματισμών μέσα σε αυτά όπως περιγράψαμε παραπάνω, το Idar-Oberstein είδε την ευκαιρία και ήταν ένα από τα πρώτα κέντρα που έκαναν χρήση του αχάτη σε βιομηχανική κλίμακα. Ενώ στην αρχή χρησιμοποιήθηκαν τοπικοί αχάτες για την ευρωπαϊκή αγορά, αυτό έγινε μια παγκοσμιοποιημένη επιχείρηση γύρω στο τέλος του 20ού αιώνα: η Idar-Oberstein εισήγαγε μεγάλες ποσότητες αχάτη από τη Βραζιλία και χρησιμοποιώντας μια ποικιλία ιδιόκτητων χημικών διεργασιών, παρήγαγαν χρωματιστές χάντρες που πωλήθηκαν σε όλο τον κόσμο.

Το άρθρο Αχάτης εμφανίστηκε πρώτα στο Katerina K Jewelry.

Απατίτης

Δήμητρα Κλωναρίδου — Fri, 28 Apr 2023 11:15:10 +0000

Ο απατίτης είναι φωσφορικό ορυκτό του ασβεστίου, που συνήθως αναφέρεται ως κατηγορία, που περιλαμβάνει τα επιμέρους ορυκτά υδροξυαπατίτης, φθοροαπατίτης και χλωροαπατίτης.
Το όνομά του προέρχεται από το ελληνικό ρήμα “απατώ”, διότι κατά την αρχαιότητα πολλές φορές οι άνθρωποι εξαπατήθηκαν από την εμφάνισή του, πιστεύοντας πως έχουν βρει χαλαζία ή ασβεστίτη.
Ο φαινομενικά άμορφος απατίτης (στην πραγματικότητα κρυπτοκρυσταλλικός) δεν έχει την κατάλληλη ποιότητα για να χρησιμοποιηθεί στην κοσμηματοποιία, ονομάζεται φωσφορίτης και περιέχει ως προσμίξεις σίδηρο και ανθρακικό ασβέστιο. Έχει όμως σημαντική οικονομική αξία, γιατί είναι η μόνη πηγή στην ανόργανη φύση από την οποία μπορεί ο άνθρωπος να πάρει φωσφόρο με τη μορφή φωσφορικού οξέος, ώστε να παρασκευάσει φωσφορικά λιπάσματα, απορρυπαντικά, πρόσθετα τροφίμων και άλλα προϊόντα. Στις ΗΠΑ ο απατίτης χρησιμοποιείται συχνά ως λίπασμα στην καλλιέργεια του καπνού: μειώνει την πρόσληψη αζώτου από το φυτό, κάτι που δίνει στα αμερικανικά τσιγάρα ένα διαφορετικό άρωμα από αυτό των τσιγάρων που γίνονται με καπνά άλλων χωρών.
Βρίσκεται σε όλα τα μαγματογενή και σε πολλά μεταμορφωσιγενή πετρώματα. Χαρακτηριστικά μεγάλα αποθέματα κρυσταλλικού απατίτη από τα οποία μπορεί να εξαχθεί φωσφόρος βρίσκονται στη χερσόνησο Κόλα της Ρωσίας. Γενικώς όμως, αποθέματα βρίσκονται σε πολλά μέρη της Γης, όπως στη Γερμανία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Φλόριντα και αλλού.
Επίσης, ο απατίτης είναι ένα από τα λίγα ορυκτά που παράγονται και χρησιμοποιούνται από βιολογικά συστήματα σε μικροπεριβάλλοντα. Ο υδροξυαπατίτης είναι το κυριότερο συστατικό του σμάλτου των δοντιών. Μια σχετικώς σπάνια μορφή απατίτη, στην οποία οι περισσότερες υδροξυλομάδες λείπουν και η οποία περιέχει πολλές αντικαταστάσεις από ανθρακικά και όξινα φωσφορικά ιόντα, αποτελεί ένα μεγάλο ποσοστό της μάζας των οστών.
Ο φθοροαπατίτης από την άλλη, είναι ανθεκτικότερος στα οξέα από ό,τι ο υδροξυαπατίτης. Για τον λόγο αυτό, οι οδοντόκρεμες συνήθως περιέχουν κάποια ένωση που δρα ως πηγή ανιόντων φθορίου (π.χ. φθοριούχο νάτριο), ώστε με το βούρτσισμα των δοντιών ένα μέρος του υδροξυλίου του υδροξυαπατίτη τους να αντικαθίσταται με ιόντα φθορίου. Ωστόσο, υπερβολική ποσότητα φθορίου οδηγεί σε οδοντική ή/και σκελετική φθορίωση.
Ως ημιπολύτιμος λίθος έχει σκληρότητα 5 στην κλίμακα Mohs, είναι συνήθως ημιδιάφανος και τον συναντάμε σε πράσινο, κίτρινο, μπλε, βιολέ και άσπρο χρώμα. Συχνά εμφανίζει τα οπτικά φαινόμενα «αστερισμός» και «μάτι της γάτας».
Τα περισσότερα δείγματα από απατίτη ποιότητας ημιπολύτιμου λίθου προέρχονται από τη Βραζιλία, τη Μιανμάρ και το Μεξικό, ενώ βρίσκονται και στον Καναδά, στη Γερμανία, στην Ινδία, στη Μαδαγασκάρη, στη Μοζαμβίκη, στη Νορβηγία, στη Νότια Αφρική, στην Ισπανία, στη Σρι Λάνκα και στις ΗΠΑ.
Ένα από τα μεγαλύτερα δείγματα απατίτη βρέθηκε στην Κένυα : είναι πράσινο και ζυγίζει πάνω από 700 καράτια ενώ στο Smithsonian Institution στην Washington των ΗΠΑ βρίσκεται ένα δείγμα της σπάνιας μοβ μορφής απατίτη βάρους 500 καρατίων.
Ο απατίτης όπως είπαμε συναντάται σε διάφορα σημεία της γης και οι χρήσεις του είναι πολλές, αλλά ίσως το πιο εντυπωσιακό γεγονός είναι ότι βρέθηκε και εκτός αυτής. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος Apollo οι αστροναύτες συνέλεξαν σεληνιακά πετρώματα τα οποία περιέχουν ίχνη απατίτη. Το 2010 η εκ νέου ανάλυση αυτών των δειγμάτων αποκάλυψε νερό παγιδευμένο στο ορυκτό ως υδροξύλιο, οδηγώντας σε εκτιμήσεις νερού στη σεληνιακή επιφάνεια με ρυθμό τουλάχιστον 64 μερών ανά δισεκατομμύρια – 100 φορές μεγαλύτερη από τις προηγούμενες εκτιμήσεις – και έως και 5 μέρη ανά εκατομμύριο. Εάν αυτή, η παγιδευμένη στο ορυκτό, ελάχιστη ποσότητα νερού μετατρεπόταν υποθετικά σε υγρό, θα κάλυπτε την επιφάνεια της Σελήνης σε περίπου ένα μέτρο νερού.

Το άρθρο Απατίτης εμφανίστηκε πρώτα στο Katerina K Jewelry.

Γρανάτης

Δήμητρα Κλωναρίδου — Fri, 31 Mar 2023 12:06:05 +0000

Ο Γρανάτης -ή γρανάδα, όπως είναι γνωστός σήμερα- είναι μια μεγάλη οικογένεια πυριτικών ορυκτών. στην ουσία προέρχεται από μεταμορφωμένα πετρώματα όπως γνευσίους, σχιστόλιθους και ασβεστολιθικούς σχηματισμούς (skarn).

Το σημερινό όνομά του προέρχεται από την λατινική λέξη “grantum” ή “granatus” που μεταφράζεται ως “ρόδι” λόγω της ομοιότητας του χρώματός του με αυτό των σπόρων του καρπού. Γνωρίζουμε όμως από τον Θεόφραστο πως οι αρχαίοι Έλληνες τον αποκαλούσαν “άνθραξ” μετά από την παρατήρηση ότι το συγκεκριμένο ορυκτό “έπαιρνε” το χρώμα του αναμμένου κάρβουνου κάτω από τις ακτίνες του ήλιου.

Λόγω της πιο γνωστής ποικιλίας γρανάτη, η οποία ονομάζεται αλμανδίνη, έχει επικρατήσει η λανθασμένη άποψη ότι αυτός ο λίθος έχει αποκλειστικά το χαρακτηριστικό αυτό, βαθύ κόκκινο χρώμα. Στην πραγματικότητα, ο γρανάτης μπορεί να διαθέτει πορτοκαλί, κίτρινο, μωβ ή ακόμη και πράσινο χρώμα και να είναι εξίσου εντυπωσιακός. Κάποιες ποικιλίες του παρουσιάζουν ακόμη και το φαινόμενο του Αλεξανδρίτη, δηλαδή αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το είδος του φωτός που δέχονται, ενώ το 1900 στη Μαδαγασκάρη ανακαλύφθηκε μία πολύ σπάνια ποικιλία μπλε γρανάτη.

Ο γρανάτης χρονολογείται από το 4.000 π.Χ. (ίσως και νωρίτερα), με κοσμήματα να έχουν ανακαλυφθεί σε κάθε γωνία του πλανήτη, από την Αίγυπτο και την Σουμερία ως την Σουηδία και τις περιοχές των Αζτέκων στην Αμερική. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι και οι αρχαίοι Έλληνες τον χρησιμοποιούσαν ως διακοσμητικό λίθο σε κοσμήματα όπως περιδέραια, καρφίτσες και πόρπες αλλά και για την κατασκευή σφραγιδόλιθων οι οποίοι είχαν ιδιαίτερη αξία. Τα κοσμήματα με γρανάτη ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή και κατά τη διάρκεια της βικτοριανής περιόδου. Επίσης ο γρανάτης, από την ανακάλυψή του ακόμη, χρησιμοποιήθηκε και ως λειαντικό λόγω της σκληρότητάς του η οποία κυμαίνεται μεταξύ 6,5 και 7,5 στην κλίμακα Mohs.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι δοξασίες γύρω από αυτόν τον εντυπωσιακό λίθο. Στην αρχαία Ελλάδα ήταν σύμβολο επιτυχίας. Σύμφωνα με το Ταλμούδ η κιβωτός του Νώε φωτιζόταν μόνο από έναν γρανάτη μυθικών διαστάσεων. Κατά τον Μεσαίωνα χρησιμοποιήθηκε από τον κλήρο και τους ευγενείς καθώς πίστευαν ότι ενισχύει την πίστη, την αλήθεια και την σταθερότητα. Θεωρήθηκε και “η πέτρα του πολεμιστή” κι έτσι χρησιμοποιήθηκε και ως φυλαχτό στις σταυροφορίες. Στην Ιταλία οι χήρες φορούσαν κοσμήματα με γρανάτη για να βρουν ξανά σύζυγο. Ακόμη και σήμερα πολλοί πιστεύουν πως βοηθάει στην επίτευξη των στόχων και πως παρέχει σταθερότητα και ασφάλεια.

Κοιτάσματα γρανάτη απαντώνται σχεδόν παντού στο κόσμο. Στην Ελλάδα βρίσκεται σε διάφορα νησιά όπως η Σύρος, Σέριφος, Σίκινος, Μήλος, Νίσυρος αλλά και σε χερσαίες περιοχές όπως το ορυχείο “Μαδέμ Λάκκος” των μεταλλείων Κασσάνδρας, την Αλιστράτη Σερρών και τις περιοχές “Κιμμέρια” και “Λευκόπετρα” Ξάνθης.

Το άρθρο Γρανάτης εμφανίστηκε πρώτα στο Katerina K Jewelry.